Tadrart Akakus, Libija – Tadrart Akakus, Libya


U blizini jednog od rijetkih giltija (bazeni za skupljanje kišnice) u Vadi Sugdu, skrivenom u prevoju Akakusa, leži „Saharska pošta“. To je zid od bazalta, uglačan od vjetra, na kojem su generacije Tuarega, nomadskog plemena iz ove pustinje, ostavljale poruke karavanima. Ima poruka iscrtanih kredom, kao i onih urezanih komadom metala. Neke su stare samo nekoliko dana, neke su tu već vijekovima, a sve su napisane na tifinagu, pisanoj verziji tuareškog jezika tamašaka. Pošta je samo uvod u istoriju te oblasti, staru više od deset hiljada godina, o kojoj pripovijedaju mnoge slike i urezi razbacani širom Tadrart Akakusa. Tadrart Akakus je planinski vijenac (na tamašaku je tadrart množina od riječi adrar, to jest planina) u jugozapadnoj Libiji, koji se proteže u dužini od oko 250 kilometara, sve do alžirske granice. Paradoksalno, najnoviji tragovi što ih je čovjek ostavio, najmanje su prefinjeni, kao da je umjetnički senzibilitet uvenuo kada je klima postala surovija. Ako se izuzmu tifinaški hijeroglifi, najmlađe slike i urezi stari su između 2.000 i 3.000 godina, to jest, nastali su u vrijeme koje arheolozi nazivaju „razdoblje kamile“, zato što preovlađuju predstave te životinje. Sahara je tada, vjerovatno, bila manje-više ista kao danas: lavirint od crnih stijena i dubokih pješčanih dolina u kojima je život bio težak, uprkos ljepoti predjela.

U prethodnom razdoblju, prije 3.000 do 4.000 godina, u Akakusu su još postojale velike oaze, a od jedne do druge moglo se stići na konju. Tokom tog perioda poznatog kao „razdoblje konja“ ljudi su veoma vješto crtali i urezivali četvoronožne životinje i ljudske figure – često u krutim pozama – na neobičnim kolima. Tokom 4.000 godina, koje su prethodile tom periodu, saharska civilizacija bila je pastoralna i dijelom sjedelačka. Crteži nastali u to vrijeme bili su, ili urezani čekićem ili naslikani crvenkastim okerom, oksidom gvožđa i drugim mineralnim materijama vezanim bjelancetom i urinom. Crteži na kojima vidimo stada i grupe ljudi svjedoče o organizovanom društvu. Blagostanje primjereno uslovima života, iako primitivno, podsticalo je umjetničko izražavanje. Van Amil na jugu Akakusa jedan je od najupečatljivijih lokaliteta s crtežima na stijenama iz ranog pastoralnog perioda. Pažljivom upotrebom boja dočaran je prizor bitke između dvije zaraćene grupe – „žutokosih“ i „crvenokosih“. Pored tog crteža vidimo prizor sličan sceni iz crtanog filma koji je protumačen kao ceremonija vjenčanja u slavu sklopljenog mira.

U još primitivnijem periodu, nazvanom razdoblje „okrugle glave“ (prije 9.000 do 8.000) saharska civilizacija ostavila je najzanimljivija, „magijska“ svjedočanstva o sebi. U to vrijeme čovjek je počeo da shvata svoju moć nad drugim živim bićima i da prikazuje pojam božanskog. Velike antropomorfne figure koje se mogu vidjeti, na primjer, u gudurama Van Tabua i Van Amilala imaju sakralnu dimenziju. Prije deset hiljada godina Sahara je još bila zelena i nastanjena životinjama poput žirafa, slonova, velikih grabljivica i, prije svega, jednom istrijebljenom vrstom bizona nazvanom bufalus antiquus koja preovlađuje na najranijim slikama. Iako ju je Herodot opisao u petom vijeku p.n.e., saharska umjetnost na kamenu ostala je gotovo nepoznata do sredine devetnaestog vijeka kada je, zahvaljujući njemačkom istraživaču Hajnrihu Bartu, započelo proučavanje i katalogizovanje slika i ureza koje još traje. Italijanski istraživač Fabricio Mori ulaže obuhvatne i sistematične napore da dovrši taj poduhvat.

Izvor: („Svetska baština pod zaštitom UNESKA – Stare civilizacije“, Marko Kataneo, Jasmina Trifoni -https://whc.unesco.org – https://www.gettyimages.com)

9 Comments

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se /  Promeni )

Google photo

Komentarišet koristeći svoj Google nalog. Odjavite se /  Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se /  Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se /  Promeni )

Povezivanje sa %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.