Vrtovi Šalimar i tvrđava u Lahoru, Pakistan – Shalimar Gardens and Lahore Fortress, Pakistan


Lahor je veličanstven grad, ali veoma složene istorije i kulture. Smješten je blizu granice koja je 1947. godine vještački stvorena između Pakistana i Indije, usred velike Pandžapske nizije, i njegova istorija povezana je s kulturama i religijama različitih naroda koji su se često sukobljavali. Legenda kaže da je grad osnovao Loh, sin vojskovođe Rame, junaka velike hinduističke epske poeme Ramajana. Prvi vladar grada bio je kralj Lalitiditja. U jedanaestom vijeku Lahor je pao u ruke muslimana; oni su tu osnovali jak centar za izučavanje islama, koji je kasnije doživio pravi procvat. Najslavniji period Lahora nastao je kad ga je 1566. godine osvojio mogulski car Akbar koji je tu osnovao svoju prijestonicu i, na mjestu stare tvrđave, otpočeo izgradnju Kraljevske tvrđave. Pravougaonog oblika, Šahi Kila je izuzetna mješavina arhitektonskih elemenata za koju su zaslužni mogulski carevi, Siki i britanski restauratori iz vremena Radža.

U vrijeme Akbarovog nasljednika Džehangira nastali su vrtovi i sagrađeni paviljoni s kraljevskim apartmanima (Khavabgarh-i-Jehangir), ali prava remek-djela u tvrđavi jesu zdanja podignuta u doba šaha Džahana, cara koji je kasnije sagradio Tadž Mahal. Jedno od njih je i Palata ogledala (Shish Mahal) iz 1631. godine namjenjena carici i njenim dvorskim damama. Zidovi palate optočeni su komadićima obojenih ogledala, a prozori su prekriveni čipkasto isklesanim mermerom kako bi žene mogle da gledaju kroz njih, a da ne budu viđene spolja. Iste godine počela je gradnja suda u kojem je vladar saslušavao podnosioce molbi i žalbi (Divan-i-Aam); u tom bijelom mermernom paviljonu danas se nalazi muzej s predmetima iz doba Mogula. Tada je izgrađena i Naulaka, takođe od bijelog mermera, s umetnutim poludragim kamenjem i cvjetnim motivima. Ime ovog posljednjeg zdanja potiče od riječi nove lakh, što ukazuje na ogromnu sumu koja je potrošena na izgradnju palate. Šah Džahan je 1674. godine podigao Bisernu džamiju (Moti Masijd) koju su početkom dvadesetog vijeka restaurirali Britanci. Džamiju je 1674. godine proširio razmetljivi Aurangzeb koji je želio da bude ukrašena zlatom i poludragim kamenjem i dovoljno velika da kroz nju prođe sedam slonova s kraljevskim nosiljkama.

Još jedno čudo u Lahoru jesu vrtovi Šalimar. Oni su nastali u vrijeme šaha Džahana, po ugledu na vrtove u Delhiju (koji danas više ne postoje); sastoje se od sedam terasa, što simbolizuje Alahov raj, i ukrašeni su fontanama, potocima i paviljonima u kojima su se odmarali članovi dvora. Danas su od tih sedam dijelova ostala samo tri, ali oni pokrivaju površinu od 27 hektara. Na drugoj terasi nalazi se jezero (Sawan Badon), gdje mlazevi vode dočaravaju umirujući zvuk kiše; tu su i niše popločane ogledalcima u kojima se odražavala svjetlost svijeća za vrijeme noćnih zabava na dvoru. Zbog proširenja puta koji povezuje Pakistan i Bangladeš, 1999. godine, uništena su tri velika rezervoara iz kojih su se napajale fontane u vrtovima Šalimar. Pored toga, mnoga mogulska zdanja brzo propadaju zbog zagađenja i opšte nebrige. Unesko je odlučio da ovo mjesto upiše u Listu ugrožene svjetske baštine i nadgleda plan restauracije, koji je donijela pakistanska vlada, iako on zasad ostaje samo slovo na papiru.

Izvor: („Svetska baština pod zaštitom UNESKA – Riznice umetnosti“, Marko Kataneo, JasminaTrifoni – https://whc.unesco.org)

9 Comments

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se /  Promeni )

Google photo

Komentarišet koristeći svoj Google nalog. Odjavite se /  Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se /  Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se /  Promeni )

Povezivanje sa %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.