Oslikane crkve u regionu Trodos, Kipar – Painted Churches in the Troodos Region, Cyprus


Smješten u neposrednoj blizini Svete zemlje, Kipar je neizbježno bio među prvim zemljama koje su primile hrišćanstvo te je postao utočište progonjenih hrišćana i bezbjedno sklonište za umjetničko blago kojem su prijetili ikonoborci. Sveti Pavle je 45. godine putovao po ostrvu sa svetim Varnavom, preobraćenim Jevrejinom porijeklom s Kipra, koga su apostoli primili da zauzme Judino mjesto. Za vrijeme putovanja Pavle je osnovao crkvu posvećenu Herakliju, svecu koji ga je svojevremeno odveo čak do planina u oblasti Trodos. Predio s gustom kedrovom i borovom šumom i strminama prženim suncem, neočekivano se otvara pred očima onih koji stignu u blizinu obale. U tom kraju, na pola puta između Nikozije i Limasola, na visini koja dostiže i 2.000 metara, širenje hrišćanstva ostavilo je važne tragove. U Uneskovu listu svjetske baštine uključeno je deset vizantijskih crkava u Trodosu – Stavros tu Agijasmati, Panagija tu Araka, Timiju Stavru a Pelendri, Agios Nikolas tis Stegis, Panagija Poditu, Panagija Asinu, Agios Joanis Lampadistis, Panagija tu Mutula i crkva Arhanđela Mihaila u Pedulasu. Crkva Agija Sotira te Soteros u Palehoriju dodata je listi 2001. godine.

Sagrađene između 1.100 godine i kraja petnaestog vijeka, sve crkve nalaze se u mirnom okruženju i odlikuju se jednostavnim spoljnim izgledom koji ne nagovještava obilje fresaka i ikona u njihovoj unutrašnjosti. Često je neophodno zamoliti mještane iz obližnjih kuća da otključaju crkvena vrata. Najveličanstvenija je, vjerovatno, crkva Panagija Forbiotisa di Asinu, čije ime je vezano za starogrčki grad Asine, osnovan u 11. vijeku p.n.e. – koji leži nekoliko kilometara južno od sela Nikitari. Natpisi svjedoče da je crkva sazidana između 1099. i 1105. godine. Crkvu pravougaonog oblika, s kosim krovom pokrivenim ravnim crijepom, krase lukovi i niše na objema stranama. Sačuvane su, najmanje, dvije trećine originalnih fresaka i one pokazuju da je Asinu sagrađena kao porodična kapela vizantijskog vojskovođe Nikifora Magistra koji je umro 1115. godine. Kasnije je postala jedan od posjeda obližnjeg manastira Forbija. Crkva je ukrašavana novim freskama sve do 17. vijeka.

U selu Kalopanajotis, čuvenom po svojim sumpornim izvorima, nalazi se kompleks Agios Joanis Lampadistis. On se sastoji od dvije crkve i kapele i ukrašen je lijepim freskama iz 13. i 14. vijeka. Na Dan svetog Jovana, 4. oktobra, tu se održavaju najvažnije svečanosti u Trodosu. Na kilometar i po odatle, nalazi se Panagija tu Mutula, jedan od najstarijih primjera vizantijskih kapela s drvenim krovom. Ukrašena je freskama koje potiču iz osamdesetih godina trinaestog vijeka. Kad se uputimo dalje, uz planinski put oivičen trešnjama, dolazimo do sela Pedulas i crkve posvećene Arhanđelu Mihailu koja je sagrađena 1474. godine u postvizantijskom stilu. U njenoj blizini je veća i nešto novija crkva – iz 1502. godine; ona je nekad bila dio manastira, a ukrašena je freskama koje predstavljaju neobičnu mješavinu italijanskih i vizantijskih likovnih uticaja. Činjenica da je na Kipru hrišćanstvo rano primljeno podrazumijeva da je ostrvo donekle sačuvalo autonomnost unutar pravoslavne crkve. Arhiepiskop još uvijek ima izvjesne privilegije koje mu je u 5. vijeku dodijelio car Zenon. Neke od njih su pravo da nosi purpurnu mantiju, skiptar umjesto štapa i da se potpisuje crvenim mastilom.

Izvor: („Svetska baština pod zaštitom UNESKA – Riznice umetnosti“, Marko Kataneo, Jasmina Trifoni – https://www.atlasobscura.com)

3 Comments

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se /  Promeni )

Google photo

Komentarišet koristeći svoj Google nalog. Odjavite se /  Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se /  Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se /  Promeni )

Povezivanje sa %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.