Manastir Banjska – Banjska Monastery


Manastir Banjska nalazi se u istoimenom mjestu kod Kosovske Mitrovice. Banjska je zadužbina kralja Milutina, podignuta je između 1312. godine i 1316. godine. Manastir je građen kao grobna crkva kralja Milutina, pa se po opremi i bogatim ukrasima, izdvaja od ostalih Milutinovih zadužbina. Hram svetog arhiđakona Stefana podignut je na starijem crkvištu, gdje je u drugoj polovini XIII vijeka, u vrijeme kralja Uroša Prvog – Milutinovog oca, bilo sjedište Banjske episkopije. U vrijeme kralja Milutina manastir Banjska postaje stavropigijalni manastir i četvrti po redu među srpskim manastirima. Brigu o podizanju ove svetinje, uz saglasnost arhiepiskopa Save Trećeg i Jelene, majke kralja Milutina, Milutin je povjerio svom duhovnom ocu igumanu Danilu, koji je došao iz Hilandara. Kada je kralj Milutin 1321. godine preminuo u Nerodimlju, arhiepiskop Danilo Drugi prenio je njegovo tijelo u Banjsku. Milutinove mošti monasi su prenijeli u Trepču (1389), a kasnije su odnijete u Bugarsku, u Sofiju (1455), gdje se i danas nalaze.

Tokom XVII vijeka Banjska je bila pretvorena u džamiju. Najveća razaranja manastir je pretrpio 1689. godine, kada je u vrijeme austro – ugarskog rata služio kao utvrđenje turskoj i austrijskoj vojsci. U ovom vijeku došlo je do prekopavanja banjskih podova, s ciljem da se otkrije blago, koje pominje arhiepiskop Danilo. Crkva manastira Banjske pripada grupi raških crkvenih građevina. Građena je po uzoru na Bogorodičinu crkvu u Studenici. Osnova je u obliku jednobrodne građevine sa polukružnom apsidom. Sjeverno i južno od lađe hrama nalaze se pjevnice na koje se nadovezuju bočne kapele. Na zapadu je priprata sa dvije kupole – zvonika. Zidina je od tesanog kamena u tri boje. Najznačajniji ukras banjske skulpture je Bogorodica sa Hristom – koja se sada nalazi u obližnjem manastiru Sokolici.

Od nekada raskošnog fresko – slikarstva u crkvi manastira Banjska, ostali su samo fragmenti svetitenja u medaljonima na lukovima pod kubetom. Arheološka iskopavanja unutar manastirskog kompleksa započeta su prije više od dvije decenije i još uvijek traju.

2 Comments

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se /  Promeni )

Google photo

Komentarišet koristeći svoj Google nalog. Odjavite se /  Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se /  Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se /  Promeni )

Povezivanje sa %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.